ყველა კოქტეილი, რომელიც ოდესმე მოგწონებია, ნაწილობრივ წყლისგან შედგებოდა. არა დოქიდან დასხმული წყლისგან, არამედ ყინულის ნადნობისგან, რომელიც სასმელს აცივებდა და თან მასში იხსნებოდა. ეს არის ბარის უძველესი დავის ფარული სიმართლე: შენჯღრევა და მორევა ერთსა და იმავე საქმეს აკეთებს — აცივებს, აზავებს და ტექსტურას ცვლის — უბრალოდ, სხვადასხვა ძალით. აირჩიე არასწორი და მანჰეტენი მღვრიე და ქაფიანი გამოვა, დაიკირი კი — თბილი და უსიცოცხლო.
წყალიც ინგრედიენტია
ყველაზე ზუსტი გაზომვები დეივ არნოლდს ეკუთვნის — ნიუ-იორკელ ბარის მფლობელსა და კულინარიის მკვლევარს, რომლის წიგნმა Liquid Intelligence (2014) კოქტეილების ფოლკლორი ციფრებად აქცია. თავის ბლოგზე Cooking Issues მან აჩვენა, რომ სასმელს ძირითადად ყინულის დნობა აცივებს: დნობისას ყინული უამრავ სითბოს შთანთქავს, ამიტომ სასმლის გაციება წყლის დამატების გარეშე უბრალოდ შეუძლებელია. მისი მაგალითებით, მორეული მანჰეტენი საწყისი მოცულობის დაახლოებით ნახევარს წყლის სახით იმატებს, შენჯღრეული ვისკი საუერი კი — 60 პროცენტზე მეტს. ანუ ჭიქაში არსებული სასმლის დაახლოებით მესამედი, ზოგჯერ ორი მეხუთედიც, ყინულიდან მოვიდა.
შენჯღრევა ამ პროცესის მძაფრი ვერსიაა. არნოლდმა დაადგინა, რომ დაახლოებით 12 წამიანი ენერგიული შენჯღრევის შემდეგ სასმელი თითქმის წონასწორობას აღწევს, დაახლოებით −5-დან −7 °C-მდე, და რომ შენჯღრევის მანერა და ყინულის სახეობა ტემპერატურასა და განზავებაზე მოულოდნელად მცირე გავლენას ახდენს. მორევა უფრო ნაზი და ნელია — არნოლდი იდეალურად დაახლოებით 45 წამს მიიჩნევს. შედეგად მორეული სასმელი ნაკლებად ცივი და ნაკლებად განზავებულია, და სწორედ ეს სჭირდება აბრეშუმივით გლუვ, მხოლოდ სპირტიან კოქტეილს.
საშუალო მორეული კოქტეილი საშუალო შენჯღრეულზე უფრო თბილიცაა და ნაკლებად განზავებულიც.
მარტივი წესი
შენჯღრევა სასმელში ჰაერსაც ურევს — წვრილ ბუშტუკებს, რომლებიც საუერს ცოცხალ, თითქმის ნაღებისებრ ტექსტურას აძლევს. ციტრუსი, ანანასი, ნაღები და კვერცხის ცილა ამ ბუშტუკებს იჭერს; მხოლოდ სპირტისგან შემდგარი სასმელი — ვერა. ის ერთი წუთით უბრალოდ იმღვრევა, გემო კი თხელი რჩება. აქედან მოდის წესი, რომელსაც ბარმენები ყველაზე ადრე სწავლობენ:
- შეანჯღრიე ყველაფერი, რაშიც ციტრუსის წვენი, ნაღები, კვერცხის ცილა ან სქელი პიურეა: დაიკირი, ვისკი საუერი, მარგარიტა.
- მოურიე ის, რაც მხოლოდ სპირტის, ვერმუტის, ლიქიორისა და ბიტერისგან შედგება: მარტინი, მანჰეტენი, ნეგრონი, ოლდ ფეშენდი.
- ჰაიბოლები პირდაპირ ჭიქაში ააწყე ყინულზე და სოდა ბოლოს დაამატე, რომ ბუშტუკები არ დაკარგო.
- თუ ეჭვი გეპარება, ჰკითხე საკუთარ თავს: არის შიგნით რამე გაუმჭვირვალე? თუ კი — შეანჯღრიე.
და ჯეიმს ბონდი? იან ფლემინგმა ფრაზა „შენჯღრეული და არა მორეული“ პირველად რომანში „ბრილიანტები სამუდამოდ“ (1956) დაწერა, თავად ბონდი კი არყიან მარტინს ასე პირველად „დოქტორ ნოუში“ (1958) უკვეთავს. შენჯღრეული მარტინი უფრო ცივია, უფრო განზავებული და ოდნავ მღვრიე. ეს შეცდომა არ არის — უბრალოდ, სხვა სასმელია. მოამზადე ორივე, დადგი გვერდიგვერდ და თავად გადაწყვიტე.
კვერცხის ცილა: მშრალი და უკუ-მშრალი შენჯღრევა
კვერცხის ცილას — პისკო საუერში, კლოვერ კლაბსა თუ რამოს ჯინ ფიზში — ქაფის ასაყენებლად მეტი შრომა სჭირდება. კლასიკური ხერხი მშრალი შენჯღრევაა: ჯერ ყველაფერი ყინულის გარეშე შეანჯღრიე, რომ ცილა აიქაფოს, მერე ყინული ჩაყარე და კიდევ ერთხელ შეანჯღრიე. Difford's Guide-ის მიხედვით, უკუ-მშრალი შენჯღრევა, რომელსაც ბარმენ არისტოტელის პაპადოპულოსს მიაწერენ, უფრო სქელ ქაფს იძლევა: ჯერ ყინულით შეანჯღრიე, სითხე შეიკერის ცარიელ ნახევარში გადაწურე, ყინული გადააგდე და ისევ შეანჯღრიე. ზოგი ბარმენი შიგნით ჰოთორნის საწურის ზამბარას აგდებს — იმპროვიზებული სათქვეფი გამოდის.
გაწურვა
როცა სასმელი გაცივდა, ყინული ჭიქაში აღარ უნდა მოხვდეს. ჰოთორნის საწური, დრეკადი ზამბარით, შეიკერს ზემოდან ედება; მისი პატენტი უილიამ რაიტმა 1892 წელს შეიტანა, სახელი კი ბოსტონის კაფე-ბარ The Hawthorne-ისგან დარჩა. ჯულეპის საწური — უფრო ძველი, დახვრეტილი კოვზისმაგვარი იარაღი — შესარევი ჭიქიდან მორეული სასმლის გადასაწურადაა. ჰოთორნის ქვეშ დაჭერილი წვრილი, ჩაის საწურის მსგავსი ბადე კი ყინულის ნამსხვრევებსა და ხილის რბილობს იჭერს. ამას ორმაგი გაწურვა ჰქვია და უყინულოდ მიწოდებულ სასმელებს სჭირდება.