ბარის ხელობა

შენჯღრეული თუ მორეული: რას აკეთებს ყინული შენს ჭიქაში

შენჯღრევაც და მორევაც სასმელს აცივებს და წყლით აზავებს — ოღონდ განზრახ. მეცნიერება, მარტივი წესი და ჯეიმს ბონდის ცნობილი ახირება.

4 წთ საკითხავი

ყველა კოქტეილი, რომელიც ოდესმე მოგწონებია, ნაწილობრივ წყლისგან შედგებოდა. არა დოქიდან დასხმული წყლისგან, არამედ ყინულის ნადნობისგან, რომელიც სასმელს აცივებდა და თან მასში იხსნებოდა. ეს არის ბარის უძველესი დავის ფარული სიმართლე: შენჯღრევა და მორევა ერთსა და იმავე საქმეს აკეთებს — აცივებს, აზავებს და ტექსტურას ცვლის — უბრალოდ, სხვადასხვა ძალით. აირჩიე არასწორი და მანჰეტენი მღვრიე და ქაფიანი გამოვა, დაიკირი კი — თბილი და უსიცოცხლო.

წყალიც ინგრედიენტია

ყველაზე ზუსტი გაზომვები დეივ არნოლდს ეკუთვნის — ნიუ-იორკელ ბარის მფლობელსა და კულინარიის მკვლევარს, რომლის წიგნმა Liquid Intelligence (2014) კოქტეილების ფოლკლორი ციფრებად აქცია. თავის ბლოგზე Cooking Issues მან აჩვენა, რომ სასმელს ძირითადად ყინულის დნობა აცივებს: დნობისას ყინული უამრავ სითბოს შთანთქავს, ამიტომ სასმლის გაციება წყლის დამატების გარეშე უბრალოდ შეუძლებელია. მისი მაგალითებით, მორეული მანჰეტენი საწყისი მოცულობის დაახლოებით ნახევარს წყლის სახით იმატებს, შენჯღრეული ვისკი საუერი კი — 60 პროცენტზე მეტს. ანუ ჭიქაში არსებული სასმლის დაახლოებით მესამედი, ზოგჯერ ორი მეხუთედიც, ყინულიდან მოვიდა.

შენჯღრევა ამ პროცესის მძაფრი ვერსიაა. არნოლდმა დაადგინა, რომ დაახლოებით 12 წამიანი ენერგიული შენჯღრევის შემდეგ სასმელი თითქმის წონასწორობას აღწევს, დაახლოებით −5-დან −7 °C-მდე, და რომ შენჯღრევის მანერა და ყინულის სახეობა ტემპერატურასა და განზავებაზე მოულოდნელად მცირე გავლენას ახდენს. მორევა უფრო ნაზი და ნელია — არნოლდი იდეალურად დაახლოებით 45 წამს მიიჩნევს. შედეგად მორეული სასმელი ნაკლებად ცივი და ნაკლებად განზავებულია, და სწორედ ეს სჭირდება აბრეშუმივით გლუვ, მხოლოდ სპირტიან კოქტეილს.

საშუალო მორეული კოქტეილი საშუალო შენჯღრეულზე უფრო თბილიცაა და ნაკლებად განზავებულიც.
— დეივ არნოლდი, Cooking Issues

მარტივი წესი

შენჯღრევა სასმელში ჰაერსაც ურევს — წვრილ ბუშტუკებს, რომლებიც საუერს ცოცხალ, თითქმის ნაღებისებრ ტექსტურას აძლევს. ციტრუსი, ანანასი, ნაღები და კვერცხის ცილა ამ ბუშტუკებს იჭერს; მხოლოდ სპირტისგან შემდგარი სასმელი — ვერა. ის ერთი წუთით უბრალოდ იმღვრევა, გემო კი თხელი რჩება. აქედან მოდის წესი, რომელსაც ბარმენები ყველაზე ადრე სწავლობენ:

  • შეანჯღრიე ყველაფერი, რაშიც ციტრუსის წვენი, ნაღები, კვერცხის ცილა ან სქელი პიურეა: დაიკირი, ვისკი საუერი, მარგარიტა.
  • მოურიე ის, რაც მხოლოდ სპირტის, ვერმუტის, ლიქიორისა და ბიტერისგან შედგება: მარტინი, მანჰეტენი, ნეგრონი, ოლდ ფეშენდი.
  • ჰაიბოლები პირდაპირ ჭიქაში ააწყე ყინულზე და სოდა ბოლოს დაამატე, რომ ბუშტუკები არ დაკარგო.
  • თუ ეჭვი გეპარება, ჰკითხე საკუთარ თავს: არის შიგნით რამე გაუმჭვირვალე? თუ კი — შეანჯღრიე.

და ჯეიმს ბონდი? იან ფლემინგმა ფრაზა „შენჯღრეული და არა მორეული“ პირველად რომანში „ბრილიანტები სამუდამოდ“ (1956) დაწერა, თავად ბონდი კი არყიან მარტინს ასე პირველად „დოქტორ ნოუში“ (1958) უკვეთავს. შენჯღრეული მარტინი უფრო ცივია, უფრო განზავებული და ოდნავ მღვრიე. ეს შეცდომა არ არის — უბრალოდ, სხვა სასმელია. მოამზადე ორივე, დადგი გვერდიგვერდ და თავად გადაწყვიტე.

კვერცხის ცილა: მშრალი და უკუ-მშრალი შენჯღრევა

კვერცხის ცილას — პისკო საუერში, კლოვერ კლაბსა თუ რამოს ჯინ ფიზში — ქაფის ასაყენებლად მეტი შრომა სჭირდება. კლასიკური ხერხი მშრალი შენჯღრევაა: ჯერ ყველაფერი ყინულის გარეშე შეანჯღრიე, რომ ცილა აიქაფოს, მერე ყინული ჩაყარე და კიდევ ერთხელ შეანჯღრიე. Difford's Guide-ის მიხედვით, უკუ-მშრალი შენჯღრევა, რომელსაც ბარმენ არისტოტელის პაპადოპულოსს მიაწერენ, უფრო სქელ ქაფს იძლევა: ჯერ ყინულით შეანჯღრიე, სითხე შეიკერის ცარიელ ნახევარში გადაწურე, ყინული გადააგდე და ისევ შეანჯღრიე. ზოგი ბარმენი შიგნით ჰოთორნის საწურის ზამბარას აგდებს — იმპროვიზებული სათქვეფი გამოდის.

გაწურვა

როცა სასმელი გაცივდა, ყინული ჭიქაში აღარ უნდა მოხვდეს. ჰოთორნის საწური, დრეკადი ზამბარით, შეიკერს ზემოდან ედება; მისი პატენტი უილიამ რაიტმა 1892 წელს შეიტანა, სახელი კი ბოსტონის კაფე-ბარ The Hawthorne-ისგან დარჩა. ჯულეპის საწური — უფრო ძველი, დახვრეტილი კოვზისმაგვარი იარაღი — შესარევი ჭიქიდან მორეული სასმლის გადასაწურადაა. ჰოთორნის ქვეშ დაჭერილი წვრილი, ჩაის საწურის მსგავსი ბადე კი ყინულის ნამსხვრევებსა და ხილის რბილობს იჭერს. ამას ორმაგი გაწურვა ჰქვია და უყინულოდ მიწოდებულ სასმელებს სჭირდება.

სცადე სახლში

რეცეპტები ამ ისტორიიდან

დრაი მარტინი
კლასიკაჯინი

დრაი მარტინი

ჯინი, მშრალი ვერმუტი, ზეთისხილი
რეცეპტი
დაიქირი
კლასიკარომი

დაიქირი

ღია რომი, ლაიმი, შაქრის პუდრა
რეცეპტი
ვისკი საუერი
კლასიკავისკი

ვისკი საუერი

ვისკი (ბლენდი), ლიმონი, შაქრის პუდრა, ალუბალი, ლიმონი
რეცეპტი
მანჰეტენი
კლასიკავისკი

მანჰეტენი

ტკბილი ვერმუტი, ბურბონი, ანგოსტურა ბიტერი, ყინული, მარასკინოს ალუბალი, ფორთოხლის ცედრა
რეცეპტი
პისკო საუერი
IBAბრენდი

პისკო საუერი

პისკო, ლიმონის წვენი, შაქარი, ყინული, კვერცხის ცილა
რეცეპტი
რამოს ჯინ ფიზი
ჯინი

რამოს ჯინ ფიზი

ჯინი, ლიმონის წვენი, შაქრის სიროფი, ნაღები, კვერცხის ცილა, ვანილის ექსტრაქტი, სოდიანი წყალი
რეცეპტი
ვიდეო

ნახე ვიდეოში

YouTube ↗

წყაროები

Shaker-ის ჟურნალი

წაიკითხე შემდეგ

ბარის ხელობა
3 წთ საკითხავი

სუფრა და თამადა: ქართული ქეიფის წესები და რიტმი

ქართული სუფრა ღვინოზე, საჭმელსა და თამადაზე დგას, რომელიც ტემპს უდგენს ყველას. როგორ მუშაობს სუფრა, საიდან მოდის და როგორ დატკბე მისით თავის დაუკარგავად.

ბარის ხელობა
3 წთ საკითხავი

კუთაისელი შეგირდი, რომელმაც ტარხუნა ლიმონათში ჩაასხა

ლაღიძის წყლები ქართული ლიმონათის ლეგენდაა. გიყვებით, რა ხდებოდა სინამდვილეში და რისი გაკეთება შეუძლია ტარხუნას შენს ჭიქაში.

ბარის ხელობა
3 წთ საკითხავი

ბორჯომი: წყარო, რომელმაც იმპერიაც გადაიტანა და ემბარგოც

ქართული მინერალური წყალი ცარის კურორტიც იყო, საბჭოთა დეფიციტიც და პოლიტიკური იარაღიც. ამავდროულად ის ჰაიბოლის საიდუმლო ინგრედიენტია.